Deze rubriek duikt in de complexe wereld van de psychiatrie en de klinische psychologie, waar onderzoekers de menselijke geest, mentale gezondheid en gedragspatronen bestuderen. Het gaat hier om wetenschappelijk werk dat probeert te begrijpen hoe onze hersenen werken, waarom bepaalde aandoeningen ontstaan en welke behandelingen het meest effectief zijn voor mensen in nood.

Op Gist.Science maken we de meest recente inzichten toegankelijk door elke nieuwe preprint op medRxiv binnen dit domein te verwerken. Onze AI analyseert elk artikel en biedt zowel een begrijpelijke samenvatting in gewone taal als een gedetailleerde technische uitleg, zodat zowel experts als geïnteresseerde lezers de bevindingen kunnen volgen. Hieronder vind je de nieuwste publicaties uit dit dynamische vakgebied.

Connectivity within the Hippocampus as a Neural Marker of Early Clinical Trajectories in the Psychosis Risk State

Dit onderzoek toont aan dat een afname van de connectiviteit binnen de hippocampus een voorspellende neurale marker is voor de verslechtering van negatieve symptomen bij personen met een verhoogd risico op psychose.

Roell, L., Lindner, C., Tian, Y. E., Chopra, S., Maurus, I., Moussiopoulou, J., Yakimov, V., Korman, M., Keeser, D., Schmitt, A., Falkai, P., Di Biase, M. A., Zitzmann, S., Zalesky, A.2026-03-11📄 psychiatry and clinical psychology

Patterns of depression prevalence and antidepressant use in South Africa, 2002-2024: a system dynamics modelling perspective

Deze studie toont aan dat de prevalentie van depressie in Zuid-Afrika over de afgelopen twee decennia relatief stabiel is gebleven, terwijl het gebruik van antidepressiva ondanks een lichte stijging laag blijft en wordt gekenmerkt door aanzienlijke ongelijkheid tussen de publieke en private gezondheidszorgsector.

Johnson, L. F., Giovenco, D., Eyal, K., Craig, A., Petersen, I., Tlali, M., Levitt, N. S., Bachmann, M., Haas, A. D., Fairall, L.2026-03-09📄 psychiatry and clinical psychology

Circadian-related hypothalamic structure differs by chronotype in bipolar disorder

Onderzoek met data van de UK Biobank toont aan dat bij patiënten met bipolaire stoornis de chronotype (avond- versus ochtendmens) geassocieerd is met verschillen in het volume van een circadiaans gereguleerd deel van de hypothalamus, wat wijst op een biologisch onderbouwd verband tussen slaappreferentie en hersenstructuur bij deze aandoening.

Tahedl, M., Rohrer, J., Seifritz, E., Smith, D. J., Homan, P.2026-03-07📄 psychiatry and clinical psychology

Acceptability of cannabidiol as a treatment for people at clinical high risk for psychosis

Deze studie toont aan dat cannabidiol (CBD) door individuen met een klinisch hoog risico voor psychose als een zeer aanvaardbare behandeloptie wordt beschouwd, waarbij de meeste deelnemers bereid zijn het te gebruiken en het meer verkiezen dan bestaande medicatie vanwege een verwacht gunstiger bijwerkingenprofiel.

Oliver, D., Chesney, E., Wallman, P., Estrade, A., Azis, M., Provenzani, U., Damiani, S., Melillo, A., Hunt, O., Agarwala, S., Minichino, A., Uhlhaas, P. J., McGuire, P., Fusar-Poli, P.2026-03-06📄 psychiatry and clinical psychology

Regional blood flow signatures of opioidergic modulation of ketamine in major depressive disorder: a randomised crossover study

Deze gerandomiseerde crossoverstudie bij patiënten met een depressieve stoornis toont aan dat de acute effecten van ketamine op het regionale cerebrale bloedvolume complex worden beïnvloed door interacties tussen glutamaterge, opioïde en GABA-erge systemen, waarbij naltrexone de associaties tussen bloedstroomveranderingen en subjectieve of antidepressieve respons verstoort.

Jelen, L. A., O'Daly, O., Zelaya, F. O., Stone, J. M., Young, A. H., Mehta, M. A.2026-03-05📄 psychiatry and clinical psychology

Estimated Head Motion Contributes to Case-Control Magnetic Resonance Imaging Morphometry Differences in Schizophrenia

Deze studie toont aan dat schattingen van hoofdbeweging tijdens MRI-scans een aanzienlijke bron van vertekening vormen bij het vergelijken van hersenstructuren tussen schizofreniepatiënten en gezonde controles, waardoor veel waargenomen verschillen mogelijk het gevolg zijn van bewegingsartefacten in plaats van daadwerkelijke weefselveranderingen.

Passiatore, R., Sambuco, N., Stolfa, G., Antonucci, L. A., Bertolino, A., Blasi, G., Fazio, L., Goldman, A. L., Grassi, L., Grasso, D., Knodt, A. R., Lupo, A., Mazza, C., Monteleone, A. M., Rampino, A (…)2026-03-05📄 psychiatry and clinical psychology

Data-driven profiles of psychosis stages reveal distinct and overlapping clinical, cognitive, and neuroanatomical phenotypes

Deze studie toont aan dat affectieve en functionele stoornissen al in eerdere stadia van psychose optreden, terwijl cognitieve en neuroanatomische afwijkingen kenmerkend zijn voor latere stadia, hoewel er aanzienlijke overlap bestaat tussen de groepen wat gepersonaliseerde zorg vereist.

Danyluik, M., Ghanem, J., Bedford, S. A., Aversa, S., Leclercq, A., Proteau-Fortin, F., Eid, J., Ibrahim, F., Morvan, M., Turner, M., Piergentili, S., Reyes-Madrigal, F., de la Fuente Sandoval, C., Li (…)2026-03-05📄 psychiatry and clinical psychology

No evidence of increased gaming-related problems with long-term use of a video game therapeutic: Exploratory endpoint findings from a randomized controlled trial

Een gerandomiseerde gecontroleerde studie toont aan dat langdurig gebruik van Meliora, een videogame-therapie voor depressie, niet leidt tot een toename van gaming-gerelateerde problemen, wat aangeeft dat videogames een veilig medium kunnen zijn voor digitale therapeutica.

Lukka, L., Juvonen, J. J., Palva, S., Isometsä, E., Palva, J. M.2026-03-05📄 psychiatry and clinical psychology

A tool to evaluate the impact of lived experience involvement in research: the Brain and Genomics Hub: Impact Log literature review and protocol.

Dit artikel beschrijft een protocol en een literatuuroverzicht voor de ontwikkeling en implementatie van de 'Impact Log', een door ervaringsdeskundigen geleide tool om de invloed van hun betrokkenheid in onderzoek naar ernstige psychische aandoeningen te registreren en te evalueren.

Gergel, T., Wright, T., Geshica, L., Vicary, E., Kennett, J., Delgaram-Nejad, O., Edwards, C., Ganesh, H., Kabir, T., Harrison, C. L., Heard, J., Dash, G., Bresner, C., Jones, I., Hall, J., John, A. (…)2026-03-04📄 psychiatry and clinical psychology

Two and a Half Decades of Evidence on PTSD Determinants in Conflict Regions of Sub-Saharan Africa: A Systematic Review and Meta-analysis

Deze systematische review en meta-analyse van 68 studies toont aan dat de prevalentie van PTSS onder door conflict getroffen volwassenen in Sub-Saharisch Afrika gemiddeld 43% bedraagt, met een aanzienlijk hoger risico bij vluchtelingen, vrouwen en personen met comorbiditeit of beperkte sociale steun.

Ngasa, S. N., Nges, L., Ngasa, N. C., Dingana, T. N., Nadeem, S.2026-03-03📄 psychiatry and clinical psychology